Khi số lượng hàng hóa và đơn hàng tăng lên, việc quản lý kho bằng phương pháp thủ công dễ mất nhiều thời gian và phát sinh sai sót. Khi đó, IoT trong quản lý kho hàng được ứng dụng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi hàng hóa, tồn kho, môi trường và thiết bị dựa trên dữ liệu. Vậy IoT là gì, vận hành như thế nào và ứng dụng cụ thể ra sao? Tất cả hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây!
IoT trong quản lý kho hàng là gì?
IoT là viết tắt của Internet of Things – Internet vạn vật, chỉ mạng lưới các thiết bị có khả năng thu thập và trao đổi dữ liệu thông qua kết nối mạng.
Trong kho hàng, thiết bị IoT có thể gồm cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, đầu đọc RFID, thiết bị định vị, máy quét mã, camera hoặc các thiết bị giám sát. Dữ liệu thu được sẽ được chuyển về phần mềm để người quản lý theo dõi và xử lý.
So với kho truyền thống phụ thuộc nhiều vào kiểm đếm, ghi chép và kiểm tra thủ công, IoT cho phép dữ liệu được cập nhật nhanh và thường xuyên hơn. Nhờ đó, người quản lý có thể nắm được tình trạng kho mà không cần trực tiếp kiểm tra từng khu vực.
IoT trong quản lý kho hàng hoạt động như thế nào?
Một hệ thống IoT trong kho có thể hình dung theo quy trình:
Thu thập dữ liệu -> truyền dữ liệu -> xử lý -> hiển thị thông tin -> cảnh báo hoặc đưa ra hành động.
Đầu tiên, cảm biến, RFID, barcode, QR code hoặc các thiết bị khác ghi nhận thông tin về mã hàng, số lượng, vị trí, nhiệt độ, độ ẩm hay trạng thái máy móc.
Dữ liệu được truyền về hệ thống quản lý để xử lý. Người vận hành có thể giám sát những dữ liệu sau:
- Pallet đang được lưu tại khu vực nào.
- Số hàng hóa đang lưu trữ trong kho.
- Vị trí nào đang trống hoặc đã có hàng.
- Nhiệt độ, độ ẩm có vượt mức cho phép không.
- Tình hình hoạt động của hệ thống thiết bị và máy móc.
Trong các kho hiện đại, dữ liệu IoT còn có thể kết nối với phần mềm và thiết bị tự động để cảnh báo hoặc thực hiện một số tác vụ theo quy trình đã thiết lập.
Các ứng dụng phổ biến của IoT trong quản lý kho hàng
Theo dõi vị trí hàng hóa
IoT kết hợp RFID hoặc các công nghệ nhận diện giúp xác định hàng hóa đang nằm ở khu vực nào. Khi pallet được nhập, di chuyển hoặc xuất khỏi kho, thông tin có thể được cập nhật trên hệ thống. Nhờ đó, nhân viên giảm thời gian tìm kiếm và hạn chế tình trạng lấy nhầm hàng.
Quản lý số lượng và tồn kho
Khi kết hợp với RFID, mã vạch và phần mềm quản lý, dữ liệu nhập – xuất có thể được cập nhật nhanh hơn. Người quản lý biết được số lượng hàng hiện có, mặt hàng sắp hết, hàng tồn lâu hoặc sự chênh lệch giữa thực tế và dữ liệu hệ thống. Đây là cơ sở để lên kế hoạch nhập hàng và phân bổ tồn kho phù hợp.
Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện bảo quản
Với thực phẩm, dược phẩm, linh kiện điện tử hoặc các sản phẩm có yêu cầu bảo quản riêng, cảm biến IoT có thể liên tục ghi nhận nhiệt độ và độ ẩm. Khi thông số vượt ngưỡng cài đặt, hệ thống có thể đưa ra cảnh báo để nhân viên kiểm tra và xử lý kịp thời.
Giám sát quá trình vận hành máy móc, thiết bị
IoT có thể hỗ trợ giám sát xe nâng, băng tải, robot và các thiết bị trong kho. Thông tin về trạng thái và thời gian hoạt động được ghi nhận, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình kiểm tra, bảo trì.
Hỗ trợ nhập – xuất và kiểm kê hàng hóa
RFID, máy quét và các thiết bị kết nối giúp ghi nhận thông tin nhanh hơn khi hàng được nhập, di chuyển hoặc xuất khỏi kho. Dữ liệu được cập nhật thường xuyên cũng giúp quá trình kiểm kê thuận tiện hơn, giảm khối lượng công việc thủ công và hạn chế sai lệch.
Quản lý vị trí hàng hóa trên hệ thống kệ kho
Mỗi khu vực, dãy kệ, tầng hoặc vị trí pallet có thể được định danh trên hệ thống. Khi hàng được đưa vào hoặc lấy ra, thông tin vị trí tương ứng được cập nhật. Cách quản lý này đặc biệt hữu ích với kho sử dụng nhiều dãy kệ pallet. Doanh nghiệp có thể biết vị trí nào đang chứa hàng và vị trí nào còn trống để bố trí hàng hóa hợp lý hơn.
Các hệ thống như kệ Selective, VNA, Radio Shuttle hoặc AS/RS cũng có thể được thiết kế đồng bộ với phương thức quản lý và thiết bị vận chuyển của kho.
Cảnh báo sự cố và bất thường trong kho
Tùy hệ thống, IoT có thể cảnh báo khi nhiệt độ vượt ngưỡng, thiết bị gặp vấn đề hoặc hàng hóa xuất hiện tại vị trí không đúng quy định. Nhờ đó, nhân viên tập trung xử lý các vấn đề phát sinh thay vì phải liên tục kiểm tra toàn bộ kho.
Lợi ích khi ứng dụng IoT trong quản lý kho hàng
IoT không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động trong kho đều được tự động hóa. Giá trị chính nằm ở khả năng thu thập dữ liệu, hỗ trợ kiểm soát và kết nối các hoạt động trong kho.
Một số lợi ích nổi bật gồm:
- Theo dõi hàng hóa chính xác hơn: Cập nhật vị trí, số lượng và trạng thái hàng thường xuyên.
- Giảm sai sót kiểm kê: Hạn chế phụ thuộc vào ghi chép và kiểm đếm thủ công.
- Tiết kiệm thời gian: Giảm thời gian tìm hàng, kiểm tra và nhập dữ liệu.
- Kiểm soát điều kiện bảo quản: Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và môi trường kho.
- Quản lý thiết bị tốt hơn: Có dữ liệu phục vụ kiểm tra và bảo trì máy móc.
- Tối ưu không gian lưu trữ: Theo dõi vị trí trống, sức chứa và cách phân bổ hàng trên hệ thống kệ.
- Hỗ trợ ra quyết định: Dữ liệu giúp nhà quản lý đánh giá tình trạng kho và điều chỉnh hoạt động phù hợp.
Khi kết hợp IoT với hệ thống kệ được bố trí khoa học, doanh nghiệp có thể vừa quản lý hàng hóa thuận tiện vừa khai thác hiệu quả diện tích và chiều cao kho.
IoT kết hợp với các công nghệ nào trong kho thông minh?
IoT thường được kết hợp với nhiều công nghệ khác để tạo thành một hệ thống quản lý kho đồng bộ.
- WMS – phần mềm quản lý kho: Quản lý dữ liệu về hàng hóa, vị trí, nhập – xuất và tồn kho. Dữ liệu từ các thiết bị IoT có thể được đưa về hệ thống để xử lý.
- RFID và mã vạch: Hỗ trợ nhận diện hàng hóa, pallet và vị trí lưu trữ, từ đó rút ngắn quá trình nhập liệu và kiểm kê.
- Robot AGV/AMR: Được sử dụng để vận chuyển hàng giữa các khu vực trong kho và có thể nhận nhiệm vụ từ hệ thống quản lý.
- Hệ thống AS/RS: Tự động đưa hàng vào hoặc lấy hàng khỏi vị trí lưu trữ theo lệnh từ hệ thống điều khiển.
- AI và phân tích dữ liệu: Dữ liệu thu thập được có thể sử dụng để dự báo nhu cầu, đánh giá tồn kho hoặc tối ưu hoạt động.
Những lưu ý khi triển khai IoT trong quản lý kho hàng
Để IoT phát huy hiệu quả và phù hợp với hoạt động thực tế của kho, doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề:
- Xác định nhu cầu thực tế: Không nhất thiết triển khai IoT trên toàn bộ kho ngay từ đầu. Cần xác định vấn đề ưu tiên như quản lý tồn kho, tìm kiếm hàng, kiểm soát môi trường hay tự động hóa vận hành.
- Lựa chọn thiết bị phù hợp: Cảm biến, RFID và các thiết bị IoT cần phù hợp với loại hàng, quy mô kho và mục đích sử dụng.
- Đảm bảo khả năng kết nối: Nên xem xét khả năng tích hợp IoT với WMS, ERP và các phần mềm doanh nghiệp đang sử dụng để dữ liệu được quản lý đồng bộ.
- Chuẩn bị hạ tầng: Hệ thống mạng, nguồn điện và khả năng bảo mật cần đáp ứng số lượng thiết bị kết nối hiện tại cũng như khi mở rộng.
- Quy hoạch mặt bằng và kệ: Loại kệ kho, chiều cao, tải trọng, lối đi và vị trí lưu trữ cần phù hợp với pallet, xe nâng, robot và quy trình nhập – xuất hàng.
- Tính đến khả năng mở rộng: Nếu định hướng phát triển kho thông minh, nên thiết kế hệ thống có khả năng bổ sung cảm biến, phần mềm, robot hoặc các thiết bị tự động trong tương lai.
IoT trong quản lý kho hàng giúp kết nối hàng hóa, thiết bị và phần mềm để doanh nghiệp theo dõi hoạt động kho dựa trên dữ liệu. Công nghệ này có thể được ứng dụng trong quản lý tồn kho, xác định vị trí hàng, kiểm soát môi trường, kiểm kê và theo dõi thiết bị. Và bên cạnh công nghệ, việc lựa chọn và bố trí kệ vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lưu trữ và vận hành. One Tech cung cấp các giải pháp kệ kho như Selective, Double Deep, Drive In, VNA, Radio Shuttle, kệ trung tải… theo nhu cầu thực tế, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống lưu trữ khoa học và phù hợp với định hướng tự động hóa kho.
